Klimasonene viser ei variert verd
Jordkloden er inndelt i ulike klimasoner. Det er stor forskjell på å leve i arktiske strøk og ved ekvator. Korleis ser naturen ut i dei ulike klimasonene?
Klimasoner
Vi har ulike klimasoner på jorda. Dei er svært ulike. Derfor må dyr og plantar vere gode på å tilpasse seg.
Vanlegvis delar vi inn i fire typar klimasoner: tropisk, subtropisk, temperert og polar sone.
Ett kart over verden
Tropisk klima – Regnskog
Langs ekvator, som deler jorda i den sørlege og nordlege halvkula, er det regnskog. Her har dei tropisk klima. Dag og natt er omtrent like lange. Det er varmt òg om natta.
I regnskogen i Amazonas finn vi nesten halvparten av dyreartane i verda. Fordi menneske treng plass til å dyrke mat, blir mykje av skogen hoggen ned. Skogen blir òg hoggen ned for å skaffe beiteområde til husdyr. Dette øydelegg regnskogen.
Regnskogen
Tropisk klima – Savanne
Nord og sør for regnskogen er det savannar. Her er det både mykje regn og mykje tørke. Det veks buskar og tre på grasmarkene. På savannen finn ein dyr som løver, sjiraffar, sebraer, elefantar og hyenar.
En Savanne med masse elefanter
Subtropisk sone
Dei fleste av ørkenane på jorda ligg i subtropisk sone. Her kan det bli veldig varmt om dagen og veldig kaldt om natta. Det kjem veldig lite regn. Nokre kjende ørkenar er Sahara i Afrika og Gobi i Asia. Dyr og plantar må tilpasse seg det tørre klimaet.
Dyra har ofte store øyre for at dei raskare skal kunne avkjøle seg. Mange dyr søv om dagen og er aktive om natta. Nokre stader i ørkenen kjem det opp vatn til overflata. Dette blir kalla oasar.
En ørken med 3 kameler som går bortover
Temperert sone
Mesteparten av Europa ligg i den tempererte klimasona. Her er det ingen tørketider, og det fell nedbør heile året. I denne sona veks det òg mange lauvtre som eik, lønn og bjørk. I Noreg og Russland finn vi veldig mykje skog med furu og gran. I den tempererte sona ligg òg store gras-sletter der det blir dyrka korn, mais og andre plantar.
en grønn slette med blå himmel
Polar sone
I den polare sona er det svært kaldt. Her er det mørkt om vinteren, men lyst heile døgnet om sommaren på grunn av midnattssol. Vinteren er lang, og sommaren er kort. Jorda tiner aldri heilt opp, og det kallar vi permafrost. Det er berre mose, kratt og småbuskar som kan vekse her.
Nordlys i Tromsø
Kjelder:
- Tjernshaugen, Andreas: klimasoner i Store norske leksikon på snl.no.
Henta 11. januar 2022 frå https://snl.no/klimasoner
- Mamen, Jostein: Köppens klimaklassifikasjon i Store norske leksikon på snl.no. Henta 11. januar 2022 frå https://snl.no/K%C3%B6ppens_klimaklassifikasjon
- Institutt for biovitenskap (11.01.22): Klimasoner
https://www.mn.uio.no/ibv/tjenester/kunnskap/plantefys/leksikon/k/klimasoner.html
Bilde- og videorettar:
-
-
Getty Images
-
Getty Images
-
Getty Images
-
Getty Images
-
Getty Images
-
Getty Images
-